Mizuakari, Kumamoto và bài học từ những năm đi đường vòng

Sáng đầu tuần, tôi tình cờ xem lại những tấm ảnh chụp đúng 13 năm trước tại lễ hội Mizuakari (水あかり). Tôi giật mình nhận ra thời gian trôi nhanh như một cái chớp mắt.

Lễ hội Mizuakari

Mizuakari, ghép từ "mizu" (nước) và "akari" (ánh sáng), là lễ hội ánh sáng mùa thu nổi tiếng ở Kumamoto, nơi tôi học đại học. Khi màn đêm buông xuống, khu vực quanh chân tường đá của Thành Kumamoto và bờ sông Tsuboi trở thành một dòng sông ánh sáng. Khoảng 54.000 ngọn nến được thắp trong những ống tre đục lỗ thủ công, phản chiếu xuống mặt nước tĩnh lặng.

Điều tôi nhớ mãi không chỉ là vẻ đẹp, mà là tư duy vận hành tuần hoàn của lễ hội. Toàn bộ ống tre do hàng ngàn tình nguyện viên, người dân và sinh viên tự tay đốn tỉa để làm sạch rừng và khoan từng lỗ suốt nhiều tháng. Sau hai đêm rực rỡ, tre được thu gom và tái chế thành than sinh học. Không rác thải, không lãng phí.

Vùng đất này cũng từng trải qua những trận động đất lớn làm sập cả tường thành cổ, rồi bão lũ và sạt lở. Người dân vẫn lặng lẽ đứng dậy và tái thiết, với một tinh thần kiên cường rất giống người Việt Nam mình.

Những năm đại học

Nhìn ánh đèn Mizuakari năm ấy, ký ức về thời du học bỗng ùa về nguyên vẹn. Với tôi, quãng thời gian từ khi mới chập chững học trường tiếng đến khi vào đại học là một môi trường rèn luyện vô giá.

Ở giảng đường, tôi luôn ưu tiên làm tốt việc học. Tôi may mắn nhận học bổng mỗi năm, và đến năm thứ hai và năm cuối còn nhận cùng lúc hai suất mỗi năm. Tôi nhớ nhất kỳ bảo vệ luận văn tốt nghiệp: trong hơn 150 sinh viên của khoa năm đó, tôi là người Việt Nam duy nhất, và bài bảo vệ của tôi đạt điểm xuất sắc, nằm trong nhóm đầu của khoa, giữa các bạn sinh viên Nhật Bản và Trung Quốc.

Bước ra khỏi cổng trường, tôi gặp nhiều người tốt bụng sẵn sàng nâng đỡ lúc khó khăn. Những va chạm thực tế đó rèn cho tôi bản lĩnh ứng biến và cách nhìn người. Và điều đọng lại ấm áp nhất vẫn là tình bạn. Tôi có những người bạn chí cốt từ thời đại học, người Nhật lẫn người Việt. Giờ mỗi người một phương, ít khi liên lạc, nhưng chỉ cần nhắn một tiếng là có người trả lời. Đôi khi tình bạn của những người đàn ông trưởng thành không cần ồn ào, chỉ cần biết nhau vẫn đang sống tốt.

Khởi nghiệp muộn, và mỗi người một múi giờ

Đôi lúc tôi nghĩ mình bước vào con đường khởi nghiệp khá muộn so với một người bạn thân người Nhật, người đã làm startup ngay từ khi chúng tôi còn ngồi trên ghế đại học. Nhưng mỗi người có một "múi giờ" riêng. Những năm tôi đi đường vòng, làm kỹ sư IT rồi về Việt Nam làm quản lý kinh doanh, hoá ra là quãng tích luỹ nội lực cần thiết. Giờ đây, khi đã đủ độ chín, hai người bạn năm xưa lại ngồi lại cùng nhau nghiên cứu và chuẩn bị hợp tác cho những dự án lớn sắp tới.

Năm 2018, tôi từng quay lại Kumamoto, gặp lại bạn bè, thăm trường cũ và cúi đầu tri ân người thầy đã dìu dắt mình. Khi công việc và các kế hoạch hợp tác vào quỹ đạo ổn định, tôi muốn trở lại Nhật một lần nữa, nhưng lần này cùng gia đình, thay vì một mình như năm nào.

Những giai đoạn tăm tối

Hành trình hơn một thập kỷ qua không chỉ có ký ức đẹp. Đã có những giai đoạn tôi rơi vào bế tắc đến mức tưởng chừng không có lối ra. Có những áp lực và bài toán nghẹt thở mà tôi phải một mình đối mặt, vì không biết kể với ai và cũng không muốn người thân lo lắng. Những lúc ấy, cách duy nhất là tự mình bước tiếp trong bóng tối, tự tìm và tự đào cho đến khi ra câu trả lời.

Tôi nghĩ con người giống một quả bóng. Khi bị ném xuống tận đáy, nếu không vỡ, lực nén đó sẽ giúp quả bóng bật lên cao hơn trước rất nhiều. Tôi nhớ lời chúc của Jensen Huang, CEO NVIDIA, dành cho các bạn trẻ: hãy trải qua thật nhiều đau đớn và vấp ngã. Bản lĩnh không hình thành từ sự êm ấm, mà được tôi luyện qua nghịch cảnh.

Không giọt mồ hôi nào, không đêm tối cô độc nào là uổng phí. Nếu không có sự cạnh tranh trên giảng đường và những năm tháng rèn luyện ấy, chắc gì tôi đã đủ chặt chẽ và bền bỉ để tự tay xây dựng và tối ưu một hệ thống AI chạy liên tục? Nếu không từng tự xoay xở qua những khủng hoảng không tên, chắc gì một người sáng lập đã hiểu nỗi vất vả của từng vị trí và biết giữ sự khiêm hạ trước cuộc đời?

Nhìn lại 54.000 ánh nến Mizuakari của 13 năm trước, tôi không tiếc nuối vì khởi nghiệp sớm hay muộn. Tôi chỉ mỉm cười vì đã có một thời thanh xuân thật đẹp và đáng sống.

Dù bạn ở độ tuổi nào, đang ở đáy của sự chật vật hay đang bắt đầu lại từ đầu, hãy cứ kiên cường. Chạm đáy rồi sẽ bật nảy. Ánh sáng rực rỡ nhất luôn được thắp lên từ những đêm tối tĩnh mịch nhất.