Phải là con gián trước khi mơ thành kỳ lân: bài học về đội ngũ

Trong giới khởi nghiệp, người ta hay nói về giấc mơ kỳ lân, tức doanh nghiệp định giá tỷ đô. Nhưng sau những năm làm việc tại Nhật và hơn hai năm trực tiếp vận hành HOPE, tôi thấm một triết lý thực tế hơn: muốn hoá rồng hay hoá kỳ lân, trước hết phải là một con gián.

Vì sao là con gián? Vì đó là loài có sức sống mãnh liệt nhất, sống sót qua mọi hoàn cảnh khắc nghiệt. Một startup cũng vậy. Trước khi nghĩ đến hào quang, đội ngũ phải đủ bền bỉ để sống sót và nuôi sống nhau qua những giai đoạn khó khăn nhất.

Khởi đầu từ con số hai

Ngày đầu thành lập HOPE, tôi không đi một mình. Chúng tôi bắt đầu với hai người đồng sáng lập. Theo lý thuyết đầu tư, đội hai người là mô hình khá lý tưởng, được chấm khoảng 8/10, giống như Google hay Apple những ngày đầu.

Tuy nhiên, qua thực tế tôi nhận ra số lượng, hai hay ba người, không quan trọng bằng chất lượng của sự gắn kết. Để đi đường dài cùng nhau, tôi đúc kết hai từ khoá sống còn:

• Đồng tư tưởng (shared values). Đây là cái gốc. Nếu tư duy nhìn thị trường, tư duy quản trị, hay đơn giản là quan điểm sống khác nhau, đội ngũ rất dễ tan khi gặp sóng gió. HOPE bền vững được vì anh em cùng nhìn về một hướng: kinh doanh tử tế và phụng sự xã hội.
• Đồng lợi ích (shared benefits). Có thực mới vực được đạo. Sự cộng tác bền vững phải dựa trên sự công bằng về quyền lợi, mọi đóng góp đều được ghi nhận xứng đáng. Khi lợi ích được chia minh bạch, niềm tin mới được củng cố.

Bộ khung ba mảnh ghép cho doanh nghiệp "con gián"

Một doanh nghiệp muốn sống dai và phát triển mạnh về sau cần một bộ khung vững. Dù bắt đầu với hai người, chúng tôi luôn ý thức việc hoàn thiện mảnh ghép của một dream team (10 điểm), gồm:

• Người làm sản phẩm: tạo ra giá trị cốt lõi.
• Người làm kinh doanh (sales và marketing): mang tiền về để nuôi bộ máy. Đây là thế mạnh của tôi.
• Người làm vốn và quản trị: giữ cho dòng tiền không đứt gãy.

Hiện tại HOPE đang trong giai đoạn thay đổi mạnh mẽ nhờ sự đồng hành chiến lược của anh Hải H Nguyễn (Forbes Under 30 Asia 2017, Founder & Fundraising Coach tại BeginGuru). Sự xuất hiện của anh đã lấp mảnh ghép về tư duy vốn và quản trị, để tôi và đội ngũ yên tâm tập trung vào chuyên môn.

Vì sao không phải một đám đông

Có người hỏi sao không rủ thật nhiều người cùng làm. Thực tế, các đội sáng lập quá đông, trên ba người, thường chỉ đạt khoảng 6 điểm. Có những ngoại lệ như Alibaba, nhưng đa phần càng đông càng khó thống nhất ý chí.

Lời kết

Nhà đầu tư có thể thích những bản kế hoạch triệu đô, nhưng họ sẽ xuống tiền cho những đội ngũ có khả năng thực thi và sinh tồn. Tôi tự hào vì đội ngũ HOPE là những người "có sẹo", có trải nghiệm thực tế, không bay bổng.

Chúng tôi chọn làm một doanh nghiệp con gián: kiên cường, bền bỉ, kiếm được tiền thật và tạo ra giá trị thật. Khi móng đã chắc, chuyện xây nhà cao hay hoá kỳ lân chỉ còn là câu chuyện của thời gian.