Mỗi khi đi chợ, hẳn nhiều người từng để ý chuyện quả nào rẻ, quả nào đắt theo từng thời điểm trong năm. Đó chính là dấu hiệu của mùa vụ. Ăn trái cây theo mùa không chỉ là thói quen của ông bà xưa mà còn là cách đơn giản để có được vị ngọt tự nhiên, độ tươi ngon và mức giá hợp lý nhất.
Nói gọn, mùa nào quả gì: mùa xuân có quýt hồng Lai Vung, bưởi Diễn dịp Tết và dâu tây Đà Lạt; mùa hè là vải thiều Bắc Giang, mận hậu Sơn La, xoài cát Hòa Lộc, chôm chôm miền Tây; mùa thu có bưởi Phúc Trạch, na Chi Lăng, hồng giòn Đà Lạt; mùa đông là cam sành, quýt đường, táo ta. Quả đúng vụ thường ngon và rẻ hơn vì được hái khi đã chín trên cây và nguồn cung dồi dào.
Vì sao nên ưu tiên trái cây đúng mùa
Khi vào chính vụ, cây trái được thu hoạch đúng lúc chín tự nhiên trên cây, không cần can thiệp nhiều để giữ dáng hay kéo dài thời gian vận chuyển. Nhờ vậy hương vị thường đậm đà, ngọt thanh và giòn tươi hơn hẳn so với trái cây trái vụ phải bảo quản lâu ngày. Ngoài ra, khi sản lượng dồi dào, giá bán cũng dễ chịu hơn nhiều so với lúc khan hiếm. Đây cũng là một phần trong triết lý ăn theo mùa và thể tạng mà người Việt vẫn gìn giữ qua nhiều thế hệ, vừa hợp với thời tiết vừa hợp với túi tiền.
Ăn theo mùa cũng là cách dễ nhất để giữ đủ phần rau quả mỗi ngày. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành ăn ít nhất 400 g rau và quả mỗi ngày, không tính các loại củ nhiều tinh bột như khoai lang, sắn. Muốn biết phần quả chín nên chiếm bao nhiêu trong con số đó, bạn có thể xem thêm bài ăn bao nhiêu trái cây mỗi ngày là đủ.
Trái cây đặc trưng bốn mùa ở ba miền
Việt Nam trải dài từ Bắc vào Nam nên mỗi vùng miền lại có những loại quả gắn liền với khí hậu và thổ nhưỡng riêng. Có thể điểm qua một vài gợi ý quen thuộc theo mùa như sau:
- Mùa xuân: quýt hồng Lai Vung, bưởi Diễn dịp Tết, dâu tây Đà Lạt.
- Mùa hè: vải thiều Bắc Giang, mận hậu Sơn La, xoài cát Hòa Lộc, chôm chôm miền Tây.
- Mùa thu: bưởi Phúc Trạch, na Chi Lăng, hồng giòn Đà Lạt, thanh long miền Trung.
- Mùa đông: cam sành miền Tây, quýt đường, táo ta miền Bắc, dưa hấu miền Trung.
Sự đa dạng này giúp mâm trái cây tráng miệng quanh năm không bị nhàm chán, đồng thời góp phần bổ sung thêm vitamin và chất xơ tự nhiên bên cạnh việc ăn rau củ nhiều màu sắc mỗi ngày.
Mẹo chọn quả tươi ngon khi vào vụ
Khi trái cây vào chính vụ, chợ và siêu thị thường bày bán số lượng lớn nên việc chọn lựa cũng cần một chút tinh ý. Nên ưu tiên quả có cuống còn tươi, không bị dập hay chảy nhựa, vỏ có độ căng bóng tự nhiên thay vì láng bất thường do xử lý hóa chất. Với các loại quả có mùi đặc trưng như sầu riêng, na, mít, có thể ngửi nhẹ ở phần cuống để cảm nhận hương thơm chín tự nhiên. Cầm quả lên tay cũng nên cảm nhận độ nặng vừa phải so với kích thước, tránh chọn quả quá nhẹ vì có thể bị xốp ruột hoặc chưa đủ độ chín.
Trái cây ngon nhất thường không phải loại đẹp mã nhất, mà là loại giữ được mùi vị tự nhiên của mùa vụ nơi nó sinh ra.
Tận dụng giá tốt và bảo quản đúng cách
Vào mùa, giá trái cây thường giảm đáng kể do nguồn cung dồi dào, đây là thời điểm hợp lý để mua với số lượng vừa đủ dùng trong vài ngày. Với những loại quả có thể để được lâu hơn như cam, bưởi, táo, có thể mua thêm một chút và áp dụng cách bảo quản thực phẩm đúng cách để giữ độ tươi lâu hơn trong tủ lạnh. Với trái cây mềm, dễ chín nhanh như xoài, chuối, chỉ nên mua vừa đủ ăn trong tuần để tránh lãng phí khi quả chín quá nhanh.
Lần tới khi đi chợ hoặc siêu thị, thử để ý xem loại quả nào đang được bày bán nhiều và có giá mềm hơn ngày thường. Đó có thể chính là gợi ý nhẹ nhàng để bạn thêm một chút trái cây theo mùa vào mâm cơm gia đình.
Vài lát xoài, một quả chuối hay mấy múi bưởi đúng vụ cũng dễ ghép vào bữa sáng đủ đạm cho phụ nữ bận rộn. Còn nếu bạn thích sống theo nhịp mùa cả ở đồ uống, có thể đọc thêm cách uống trà thảo mộc theo mùa.
Nguồn tham khảo: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Healthy diet, fact sheet.