Tháng Mười là lúc nhiều chị em bắt đầu để ý một chuyện nhỏ mà khó chịu. Sáng dậy môi căng, chiều ngồi văn phòng máy lạnh thì môi bong vảy, tối về soi gương thấy một vết nứt nhỏ ở giữa môi dưới, hễ cười to là rát. Thoa son dưỡng thì đỡ được vài tiếng, rồi đâu lại vào đấy. Có người kể môi khô quanh năm chứ không riêng mùa hanh, có người thì cứ cuối năm là hai khoé miệng lại nứt.
Từ đó bật ra một câu hỏi rất hay gặp trên các nhóm chị em: môi khô nứt nẻ thiếu chất gì? Có phải thiếu vitamin không, có nên mua vitamin về uống không?
Bài viết này trả lời câu hỏi ấy một cách thật thà. Thứ nhất, phần lớn đôi môi khô không phải do thiếu chất, mà do thời tiết và vài thói quen rất đời thường — và nếu bỏ qua phần này thì bổ sung gì cũng khó thấy khác. Thứ hai, có những trường hợp môi khô đúng là tín hiệu bữa ăn đang thiếu một vài nhóm chất, và bài sẽ nói rõ đó là những nhóm nào, có trong món gì của bữa cơm Việt. Thứ ba, bài chỉ ra lúc nào nên thôi tự xoay xở mà đi gặp bác sĩ.
Xin nói trước về giọng của bài. Đôi môi khô không phải lời trách móc về chuyện bạn chăm mình chưa đủ. Môi là chỗ da mỏng nhất trên gương mặt, nên nó thường kể sớm nhất về nhịp sống mấy tuần vừa rồi: uống nước ra sao, ăn có đủ không, ngủ thế nào, có hay ngồi máy lạnh không. Đọc câu chuyện ấy để điều chỉnh thì có ích. Biến nó thành áp lực thì không.
Vì sao môi khô nhanh hơn mọi vùng da khác
Để hiểu vì sao môi hay khô, cần biết môi khác da mặt ở ba điểm.
Môi không có tuyến dầu. Da mặt có tuyến bã nhờn tiết ra một lớp dầu mỏng giữ nước lại. Môi gần như không có tuyến này, nên nó không tự tạo được lớp màng bảo vệ, và nước bốc hơi khỏi môi nhanh hơn hẳn các vùng da khác.
Lớp da ở môi rất mỏng. Lớp sừng ngoài cùng của môi mỏng hơn da mặt nhiều lần. Đó là lý do môi có màu hồng — ta nhìn xuyên qua lớp da mỏng thấy các mạch máu nhỏ bên dưới. Lớp da mỏng thì dễ mất nước, dễ tổn thương và dễ bị kích ứng hơn.
Môi luôn tiếp xúc với nước bọt, đồ ăn và không khí. Mỗi lần ăn uống, nói chuyện, liếm môi, môi lại ướt rồi khô đi. Chu kỳ ướt rồi khô ấy, lặp lại hàng chục lần mỗi ngày, làm môi mất nước nhiều hơn chứ không giữ ẩm thêm.
Ghép ba điểm ấy lại sẽ thấy: môi là vùng da phản ứng sớm nhất với mọi thứ làm cơ thể thiếu nước, từ không khí hanh khô bên ngoài tới thói quen uống ít nước bên trong. Đây cũng là lý do môi hay được coi như một "chiếc đồng hồ báo" khá nhạy của nhịp sống.
Phần lớn môi khô là do thời tiết và thói quen, không phải thiếu chất
Đây là phần mà nhiều bài viết bỏ qua, vì nó kém hấp dẫn hơn chuyện vitamin. Nhưng nếu bạn chỉ đọc một phần của bài này, hãy đọc phần này, vì nó giải thích được đa số trường hợp.
Không khí hanh khô và gió lạnh. Miền Bắc từ khoảng tháng Mười tới tháng Ba, độ ẩm không khí xuống thấp, gió mùa đông bắc về mang theo không khí khô. Không khí càng khô thì kéo hơi nước khỏi môi càng nhanh.
Ngồi máy lạnh cả ngày. Điều hoà vừa làm lạnh vừa làm khô không khí trong phòng. Người ngồi văn phòng tám tiếng mỗi ngày thực chất đang sống trong một "mùa hanh" nhân tạo quanh năm — đây là lý do nhiều người miền Nam vẫn khô môi dù trời không lạnh.
Uống ít nước mà không nhận ra. Khi trời lạnh, cảm giác khát giảm hẳn. Ly nước để cạnh máy tính từ sáng tới chiều vẫn còn nguyên là hình ảnh rất quen. Cơ thể thiếu nước nhẹ thì môi là nơi hiện ra trước.
Thói quen liếm môi. Đây là thủ phạm hay gặp nhất mà ít người nghĩ tới. Liếm môi cho cảm giác đỡ khô trong vài giây, nhưng nước bọt bay hơi rất nhanh và kéo theo cả độ ẩm vốn có của môi. Nước bọt còn chứa enzym tiêu hoá, làm lớp da môi mỏng vốn đã yếu càng dễ bong tróc. Càng khô càng liếm, càng liếm càng khô — một vòng lặp mà nhiều người mắc cả mùa đông.
Bóc, cắn da môi. Khi môi bong vảy, tay rất dễ đưa lên bóc. Mỗi lần bóc là một lần làm hở lớp da non bên dưới, môi càng dễ nứt và dễ rớm máu hơn.
Thở bằng miệng khi ngủ. Người hay nghẹt mũi, ngủ ngáy hoặc ngủ há miệng thường thấy môi khô nhất vào buổi sáng. Cả đêm luồng hơi thở đi qua môi đã làm nó khô đi. Bài ngủ dậy bị đắng miệng, khô miệng nói thêm về hiện tượng này.
Son và sản phẩm gây kích ứng. Một số son lì giữ màu lâu, son có hương bạc hà, quế, cam chanh, hoặc sản phẩm có tinh dầu, long não, menthol có thể làm môi châm chích và khô hơn. Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ nhắc rằng cảm giác rát hay tê nhẹ khi thoa son dưỡng thường không phải dấu hiệu "đang có tác dụng" mà là dấu hiệu môi đang bị kích ứng.
Đồ ăn cay, mặn và trái cây chua. Ớt, muối, nước chanh, quả chua dính lên môi khi ăn có thể làm môi đang nứt rát thêm và khô hơn.
Nếu bạn đọc danh sách trên và thấy mình có ba bốn thói quen trong đó, thì nhiều khả năng đôi môi của bạn chưa cần tới vitamin. Nó cần bạn đổi vài thói quen trước. Phần dưới bài sẽ có cách làm cụ thể.
Khi nào môi khô là tín hiệu bữa ăn đang thiếu
Có những trường hợp mà thời tiết và thói quen không giải thích nổi. Đó là lúc nên nghĩ tới bữa ăn. Một vài dấu hiệu gợi ý:
- Môi khô kéo dài quanh năm, không theo mùa, kể cả khi bạn đã uống đủ nước, bỏ liếm môi và dưỡng môi đều.
- Nứt ở hai khoé miệng, đặc biệt khi nó hay tái đi tái lại.
- Môi khô đi kèm lưỡi đỏ, rát hoặc hay bị nhiệt miệng.
- Môi khô đi cùng mệt mỏi kéo dài, da xanh xao, tóc rụng nhiều hơn, móng dễ gãy.
- Chế độ ăn hẹp lại trong thời gian dài: ăn kiêng nghiêm ngặt, bỏ bữa thường xuyên, ăn chay mà chưa cân đối, hoặc một giai đoạn ăn uống thất thường vì bận.
Cần nói rõ một lần nữa: những dấu hiệu trên chỉ là gợi ý để bạn nhìn lại bữa ăn và tìm người có chuyên môn, không phải tiêu chuẩn để tự chẩn đoán. Muốn biết chắc cơ thể thiếu chất gì thì cần bác sĩ khám và có khi cần xét nghiệm máu. Tự đoán rồi tự mua vitamin uống dễ dẫn tới chỗ bổ sung sai thứ, trong khi nguyên nhân thật vẫn còn đó.
Nếu bạn muốn có một điểm khởi đầu cụ thể về thể trạng và nhịp sống hiện tại trước khi đọc tiếp phần các nhóm chất, có thể dành 90 giây kiểm tra thể trạng — bản phân tích cho bạn biết mắt xích nào trong ăn, ngủ, vận động đang lệch nhiều nhất, thay vì một lời khuyên chung cho tất cả mọi người.
Môi khô nứt nẻ thiếu chất gì: năm nhóm hay được nhắc tới
Dưới đây là năm nhóm chất mà tài liệu dinh dưỡng phổ thông hay gắn với tình trạng môi khô, nứt nẻ. Mỗi nhóm sẽ có giải thích ngắn vì sao nó liên quan, và có trong món nào quen thuộc của bữa cơm Việt.
Một: nước — nhóm bị bỏ qua nhiều nhất
Nghe thì hiển nhiên, nhưng thiếu nước vẫn là nguyên nhân bên trong hay gặp nhất. Cơ thể thiếu nước nhẹ thì chưa thấy khát rõ, chưa thấy mệt, nhưng môi và da đã khô trước.
Cách nhận biết đơn giản nhất là nhìn màu nước tiểu: vàng nhạt là ổn, vàng sẫm là đang uống ít. Về lượng, nhu cầu nước mỗi người khác nhau tuỳ cân nặng, mức vận động và thời tiết, nên thay vì đếm cho đủ một con số, hãy uống đều trong ngày: một ly khi vừa ngủ dậy, một ly trước mỗi bữa ăn, và uống mỗi lần đứng dậy khỏi bàn làm việc.
Nước không chỉ đến từ ly nước lọc. Canh, cháo, rau luộc, trái cây mọng nước như cam, bưởi, dưa hấu, và các thức uống ấm đều góp phần. Vào mùa lạnh, nhiều người thấy dễ uống đủ hơn khi đổi một phần nước lọc sang đồ uống ấm — một ấm trà thảo mộc nhẹ để cạnh bàn làm việc, nhấp dần trong buổi chiều, là cách nhiều chị em văn phòng dùng để không quên uống. Bài uống nước đúng cách mỗi ngày nói kỹ hơn về nhịp uống trong ngày.
Hai: vitamin nhóm B — nhóm được nhắc nhiều nhất
Khi tìm "môi khô nứt nẻ thiếu chất gì", câu trả lời gặp nhiều nhất là vitamin nhóm B. Đó không phải ngẫu nhiên: các vitamin B tham gia vào quá trình cơ thể tạo năng lượng và tái tạo tế bào, mà niêm mạc miệng và da môi là những nơi tế bào thay mới rất nhanh. Khi thiếu, những nơi ấy thường lộ ra trước.
Trong nhóm này, các tài liệu hay nhắc tới:
- Vitamin B2 (riboflavin): thiếu B2 được mô tả với các dấu hiệu nứt khoé miệng, môi đỏ rát, lưỡi sưng đỏ. Văn phòng Thực phẩm Bổ sung thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ ghi nhận rằng thiếu riboflavin nặng là hiếm gặp ở người ăn uống tương đối đủ, nhưng có thể xảy ra ở người ăn rất hạn chế. Nguồn B2 quen thuộc: trứng, sữa và sữa chua, nấm, rau lá xanh đậm, hạnh nhân, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt.
- Vitamin B6: thiếu B6 được nhắc với nứt khoé miệng và viêm da. Nguồn quen thuộc: chuối, khoai tây, đậu gà, các loại đậu, cá, thịt gà, hạt hướng dương.
- Vitamin B12: tham gia tạo hồng cầu và giữ cho các mô được nuôi dưỡng. Thiếu B12 kéo dài có thể đi kèm lưỡi đỏ rát, môi khô, mệt mỏi. B12 gần như chỉ có tự nhiên trong thực phẩm động vật — trứng, sữa, cá, thịt — nên đây là chất người ăn chay cần chú ý nhất. Bài vitamin B12 cho người ăn chay nói kỹ về chuyện này.
- Folate (B9) và niacin (B3): cũng được nhắc trong các tài liệu về môi khô và lưỡi đỏ. Folate có nhiều trong rau lá xanh đậm, măng tây, các loại đậu; niacin có trong lạc, nấm, cá, gạo lứt.
Điểm chung của nhóm B là chúng tan trong nước, cơ thể không dự trữ được nhiều, nên cần có đều đặn trong bữa ăn hằng ngày chứ không phải ăn bù một lần. Một bữa cơm có rau xanh đậm, có đậu hoặc đậu phụ, có trứng hoặc cá, có một nắm hạt là đã gom được kha khá vitamin nhóm B. Bài vitamin nhóm B và năng lượng mỗi ngày đi sâu hơn vào từng loại.
Ba: sắt — nhóm chị em cần chú ý hơn
Sắt giúp máu mang oxy tới các mô. Khi thiếu sắt kéo dài, môi có thể nhợt, khô, dễ nứt ở khoé, đi kèm da xanh xao, mệt nhanh, hay chóng mặt khi đứng dậy, móng tay dễ gãy.
Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản có nhu cầu sắt cao hơn nam giới do mất máu theo chu kỳ hằng tháng, nên thiếu sắt ở chị em là chuyện không hiếm. Người ăn chay cũng cần để ý hơn, vì sắt từ thực vật hấp thu kém hơn sắt từ thịt cá.
Nguồn sắt quen thuộc trong bếp Việt: thịt bò, gan, trứng, cá, các loại đậu (đậu đen, đậu đỏ, đậu nành), đậu phụ, mè đen, rau dền, rau ngót, cải bó xôi. Một mẹo đơn giản giúp cơ thể dùng sắt từ thực vật tốt hơn: ăn kèm thứ giàu vitamin C trong cùng bữa — vài múi cam, ổi, ít cà chua, rau sống — và tránh uống trà đặc hay cà phê ngay sát bữa ăn giàu sắt.
Quan trọng: đừng tự uống viên sắt khi chưa có xét nghiệm. Thừa sắt cũng gây hại, và các dấu hiệu nghi thiếu sắt cũng có thể đến từ nguyên nhân khác. Nếu bạn có nhiều dấu hiệu kể trên, hãy đi khám. Bài thực phẩm giàu sắt liệt kê chi tiết hơn các nguồn sắt và cách phối.
Bốn: kẽm — vi chất nhỏ, vai trò không nhỏ
Kẽm tham gia vào quá trình lành và tái tạo da. Một vài báo cáo ca bệnh nhỏ ghi nhận người bị khô môi kéo dài, không đỡ với các cách chăm môi thông thường, có nồng độ kẽm trong máu thấp. Bằng chứng ở đây còn ít, chưa đủ để nói thiếu kẽm là nguyên nhân phổ biến, nhưng đủ để thấy kẽm đáng có mặt trong bữa ăn hằng ngày.
Nguồn kẽm quen thuộc: hàu, hải sản có vỏ, thịt bò, trứng, hạt bí, mè, hạt điều, các loại đậu, yến mạch. Người ăn chay nên ăn đều các loại hạt và đậu, và ngâm đậu trước khi nấu để cơ thể dùng được kẽm tốt hơn. Bài kẽm và thực phẩm giàu kẽm có danh sách đầy đủ hơn.
Năm: chất béo tốt và vitamin A, C, E — nhóm giữ ẩm và bảo vệ
Nhóm này không gắn với môi khô rõ như vitamin B hay sắt, nhưng là nền của làn da nói chung, trong đó có môi.
- Chất béo tốt (omega-3 từ cá béo, hạt lanh, hạt chia, óc chó; chất béo từ bơ, các loại hạt, dầu thực vật ép lạnh) góp phần vào lớp màng giữ nước của da.
- Vitamin A (cà rốt, bí đỏ, khoai lang ruột cam, rau lá xanh đậm) tham gia vào việc duy trì da và niêm mạc.
- Vitamin C (ổi, cam, bưởi, ớt chuông, rau cải) cần cho cơ thể tạo collagen.
- Vitamin E (hạt hướng dương, hạnh nhân, dầu thực vật) là chất chống oxy hoá có trong lớp da ngoài.
Bài da khô thiếu chất gì đi kỹ ba nhóm này cho làn da nói chung.
Đừng quên đạm — nguyên liệu nền cho da và niêm mạc
Có một nhóm chất ít được nhắc khi nói về môi khô, nhưng lại là nguyên liệu nền cho mọi mô trong cơ thể: đạm. Da, tóc, móng và cả lớp niêm mạc miệng đều được dựng lên từ protein. Khi khẩu phần đạm thiếu kéo dài, cơ thể ưu tiên dùng đạm cho các cơ quan sống còn trước, còn da, tóc, móng xếp cuối hàng.
Nhiều chị em bận rộn ăn rất ít đạm vào bữa sáng và bữa trưa — một ổ bánh mì vội, một bát phở, một hộp cơm văn phòng nhiều cơm ít thức ăn — rồi dồn vào bữa tối. Rải đạm đều ba bữa giúp cơ thể có nguyên liệu đều đặn hơn. Nguồn đạm quen thuộc: trứng, cá, thịt, đậu phụ, sữa chua, các loại đậu và hạt.
Với những buổi sáng chỉ có mười phút, một ly đạm thực vật pha cùng sữa hạt hoặc chuối là một cách gom đủ phần đạm buổi sáng mà không cần nấu — không phải để thay bữa ăn, mà để bữa sáng không bị bỏ trắng. Bột đạm chỉ là một nguồn đạm tiện lợi trong bữa, không thay được một bữa ăn đa dạng có rau, hạt và trái cây. Bài đạm và làn da: vì sao thiếu đạm thì da, tóc, móng yếu đi nói rõ hơn về nhu cầu đạm của phụ nữ.
Một ngày ăn mẫu cho người hay khô môi mùa hanh
Lý thuyết thì dễ đọc, nhưng bữa ăn thật mới là chỗ thay đổi xảy ra. Đây là một ngày mẫu, dùng nguyên liệu dễ mua ở chợ Việt, gom đủ nước, vitamin nhóm B, sắt, kẽm, chất béo tốt và đạm:
- Khi vừa ngủ dậy: một ly nước ấm. Đơn giản nhưng là ly hay bị quên nhất.
- Bữa sáng: bánh mì nguyên cám với trứng ốp và vài lát cà chua, hoặc yến mạch nấu sữa hạt rắc hạt bí và chuối cắt lát. Ai không kịp ăn thì một ly sinh tố chuối với sữa hạt và một muỗng bột đạm.
- Giữa buổi sáng: một quả cam hoặc vài miếng ổi.
- Bữa trưa: cơm gạo lứt hoặc cơm trắng, đậu phụ sốt cà chua hoặc cá kho, rau dền hoặc rau ngót luộc, một bát canh.
- Xế chiều: một nắm nhỏ hạt điều, hạnh nhân hoặc hạt bí, kèm một tách trà ấm. Thay cho trà sữa, bánh ngọt.
- Bữa tối: canh bí đỏ nấu đậu xanh hoặc canh cải nấu nấm, thịt bò xào cải hoặc đậu phụ rán, rau xanh đậm luộc. Bữa tối nên nhẹ hơn bữa trưa và cách giờ ngủ vài tiếng.
- Suốt ngày: chai nước để trong tầm mắt, uống mỗi lần đứng dậy.
Người ăn chay thay trứng, cá, thịt bằng đậu phụ, tempeh, các loại đậu, nấm, sữa đậu nành, và hỏi bác sĩ về việc kiểm tra B12 định kỳ.
Không cần làm đúng từng món. Điều quan trọng là mỗi ngày có đủ năm thứ: nước uống đều, rau xanh đậm, một nguồn đạm mỗi bữa, một ít hạt, và trái cây.
Chăm môi bên ngoài: bảy việc làm được ngay hôm nay
Bữa ăn là phần bên trong, cần thời gian. Phần bên ngoài thì làm được ngay tối nay và giúp môi dễ chịu hơn trong lúc chờ bữa ăn phát huy. Hai phần này không thay nhau, chúng làm hai việc khác nhau.
Một: bỏ thói quen liếm môi. Đây là việc quan trọng nhất trong danh sách. Mỗi khi thấy môi khô, thay vì liếm, hãy thoa son dưỡng. Để một thỏi son dưỡng ở bàn làm việc, một thỏi trong túi, một thỏi đầu giường.
Hai: chọn son dưỡng đơn giản. Ưu tiên sản phẩm có sáp ong, bơ hạt mỡ, dầu thầu dầu, ceramide, vaseline hoặc dầu khoáng. Tạm tránh son có hương bạc hà, quế, cam chanh, có long não, menthol, tinh dầu khuynh diệp trong lúc môi đang nứt. Thoa thêm một lớp dày trước khi ngủ.
Ba: chống nắng cho môi. Khi ra ngoài trời, chọn son dưỡng có chỉ số chống nắng. Môi cũng cháy nắng như da, và nắng làm môi khô thêm.
Bốn: đừng bóc vảy môi. Để vảy tự bong. Nếu vướng, thoa son dưỡng dày rồi để yên, vảy sẽ mềm và tự rơi. Tẩy da chết môi thô bạo khi môi đang nứt chỉ làm hở thêm lớp da non.
Năm: tạo độ ẩm cho phòng. Ngủ phòng máy lạnh thì đặt một chậu nước nhỏ hoặc dùng máy tạo ẩm. Đừng để luồng gió điều hoà thổi thẳng vào mặt.
Sáu: để ý chuyện thở bằng miệng khi ngủ. Nếu hay nghẹt mũi, hãy xử lý nghẹt mũi trước — rửa mũi bằng nước muối sinh lý, giữ phòng sạch bụi. Ngáy to hoặc thở bằng miệng thường xuyên thì nên hỏi bác sĩ tai mũi họng.
Bảy: đổi son lì và mỹ phẩm môi nếu nghi bị kích ứng. Thử ngưng son màu vài ngày, chỉ dùng son dưỡng, xem môi có đỡ không. Nếu môi đỡ rõ, có thể bạn đang không hợp với một thành phần nào đó trong son. Kem đánh răng có hương bạc hà mạnh cũng là một nghi phạm ít ai nghĩ tới.
Bài chăm sóc da mùa hanh khô nói thêm về giữ ẩm cho da mặt, tay chân trong mùa lạnh.
Ba hiểu lầm hay gặp về môi khô
Hiểu lầm thứ nhất: môi khô là chắc chắn thiếu vitamin. Như đã nói, phần lớn môi khô là do thời tiết, máy lạnh, uống ít nước và liếm môi. Thiếu chất là một khả năng, nhất là khi môi khô kéo dài hoặc nứt khoé miệng hay quay lại, nhưng không phải lời giải thích đầu tiên. Mua vitamin về uống trong khi vẫn liếm môi cả ngày thì khó thấy khác.
Hiểu lầm thứ hai: uống thật nhiều vitamin là an toàn vì "thừa thì thải ra". Điều này chỉ đúng một phần với vitamin tan trong nước, và hoàn toàn không đúng với sắt hay vitamin A — hai chất mà thừa thì tích lại và gây hại. Bổ sung bất kỳ thứ gì ngoài bữa ăn nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước, nhất là khi đang mang thai, cho con bú hoặc đang dùng thuốc.
Hiểu lầm thứ ba: chăm môi bên ngoài là đủ, hoặc ăn uống tốt là đủ. Hai việc này không thay nhau. Son dưỡng giữ lớp ẩm và bảo vệ môi từ bên ngoài; bữa ăn cung cấp nguyên liệu để môi tự làm mới từ bên trong. Môi khô kéo dài thường cần cả hai.
Khi nào nên đi khám thay vì tự xoay xở
Phần lớn môi khô là chuyện nhỏ, đỡ dần khi đổi thói quen và chăm môi đều. Nhưng có những trường hợp cần bác sĩ, và nhận ra sớm thì đỡ vất vả hơn nhiều:
- Môi khô không đỡ dù đã chăm môi đều, bỏ liếm môi và uống đủ nước trong vài tuần.
- Môi sưng, chảy máu, rỉ dịch, có mảng trắng, vảy dày hoặc vết loét lâu lành.
- Vùng khô, đỏ lan ra ngoài viền môi.
- Nứt khoé miệng đau, kéo dài hoặc tái đi tái lại — có thể do nấm, vi khuẩn hoặc răng giả không khít, cần được xem trực tiếp.
- Môi khô đi kèm mệt mỏi kéo dài, da xanh xao, chóng mặt, rụng tóc nhiều, lưỡi đỏ rát — đây là lúc nên làm xét nghiệm để biết có thiếu sắt hay vitamin nhóm B không.
- Môi khô bắt đầu sau khi dùng một loại thuốc mới, nhất là thuốc dùng cho da mụn theo đơn — hãy hỏi lại bác sĩ đã kê đơn.
- Đang mang thai, cho con bú, có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc theo đơn — hãy hỏi bác sĩ trước khi bổ sung bất cứ thứ gì.
Một bữa ăn đủ chất là thứ đi cùng chăm sóc y tế, không phải thứ thay thế nó.
Giữ nhịp cho cả mùa hanh
Môi khô hay quay lại theo mùa, nên cách tốt nhất không phải là đối phó vội mỗi lần môi nứt mà là giữ một nhịp đều cho cả mùa lạnh. Ba việc đơn giản:
Gắn việc uống nước vào những mốc đã có. Một ly khi ngủ dậy, một ly trước mỗi bữa, một tách trà ấm buổi chiều. Không cần nhớ, chỉ cần gắn vào việc vốn đã làm mỗi ngày.
Giữ một nguồn đạm và một nắm rau xanh đậm trong mỗi bữa chính. Đây là hai thứ hay bị cắt khỏi bữa ăn nhất khi bận, và cũng là hai thứ mang theo nhiều vitamin nhóm B, sắt, kẽm nhất.
Để son dưỡng ở ba chỗ: bàn làm việc, túi xách, đầu giường. Thói quen tốt nhất là thói quen không cần nhớ.
Nếu muốn có một người đồng hành nhắc nhịp uống nước, ăn uống và ngủ nghỉ theo đúng thể trạng của mình, App IKI có thể giúp bạn ghi lại bữa ăn trong 30 giây và nhận gợi ý cá nhân hoá mỗi ngày.
Tóm lại
Môi khô nứt nẻ thiếu chất gì? Câu trả lời thật thà là: phần lớn trường hợp không phải do thiếu chất, mà do không khí hanh khô, máy lạnh, uống ít nước và thói quen liếm môi. Sửa những điều này trước là cách nhanh nhất để môi dễ chịu hơn.
Khi môi khô kéo dài quanh năm, nứt ở hai khoé miệng hay tái đi tái lại, hoặc đi kèm mệt mỏi, da xanh, lưỡi đỏ rát, thì nên nghĩ tới bữa ăn đang thiếu nước, vitamin nhóm B (B2, B6, B12, folate), sắt hoặc kẽm — và đi khám để biết chắc, thay vì tự đoán. Bữa ăn có đủ nước, rau xanh đậm, đạm rải đều ba bữa, một ít hạt và trái cây là nền tảng cho đôi môi và làn da nói chung.
Nếu bạn chưa rõ nên bắt đầu điều chỉnh từ đâu, hãy dành 90 giây kiểm tra thể trạng — bản phân tích sẽ chỉ ra mắt xích nào trong nhịp sống của bạn đang lệch nhiều nhất, để bạn không phải sửa mọi thứ cùng lúc.
Nguồn tham khảo
- American Academy of Dermatology — 7 dermatologists' tips for healing dry, chapped lips (thói quen liếm môi, thành phần nên tránh và nên dùng, khi nào cần gặp bác sĩ da liễu): aad.org
- NIH Office of Dietary Supplements — Riboflavin: Fact Sheet for Consumers (vai trò của vitamin B2, nguồn thực phẩm, dấu hiệu khi thiếu): ods.od.nih.gov
- Vinmec — Môi khô quanh năm là thiếu chất gì?: vinmec.com
Nội dung trong bài mang tính chia sẻ kiến thức dinh dưỡng và chăm sóc sức khoẻ chủ động, không nhằm chẩn đoán và không thay thế tư vấn y khoa. Người có môi khô kéo dài, có bệnh nền, đang mang thai, cho con bú hoặc đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến bác sĩ.