“Chữ trên báo sao ngày càng nhỏ” — câu nói đùa quen thuộc của tuổi năm mươi trở đi. Đôi mắt đã làm việc chăm chỉ suốt mấy chục năm, và như mọi bộ phận tận tuỵ khác, nó bắt đầu cần được chăm sóc chu đáo hơn. Nhìn rõ không chỉ là chuyện đọc sách xem tivi: với người lớn tuổi, thị lực tốt gắn liền với việc đi lại an toàn, tự chủ trong sinh hoạt và tinh thần vui vẻ khi còn kết nối trọn vẹn với thế giới xung quanh.
Mắt thay đổi thế nào theo tuổi
Thuỷ tinh thể cứng dần khiến khả năng điều tiết nhìn gần giảm — đó là lão thị, lý do cánh tay “ngày càng ngắn” khi đọc. Đồng tử nhỏ lại nên mắt cần nhiều ánh sáng hơn trước để nhìn rõ, đồng thời nhạy cảm hơn với chói loá khi ngược sáng hay lái xe ban đêm. Tuyến lệ hoạt động yếu hơn khiến khô mắt, cộm mắt phổ biến hơn. Phần lớn là tiến trình tự nhiên; điều cần nhớ là một số thay đổi âm thầm khác chỉ bác sĩ mắt mới phát hiện được khi khám — nên đừng tự chẩn đoán rằng “mắt kém là chuyện tuổi già bình thường”.
Ánh sáng và kính: hai trợ thủ bị xem nhẹ
- Đủ sáng khi đọc: dùng đèn đọc sách chiếu từ sau vai xuống trang giấy; tiết kiệm điện ở góc đọc sách là khoản tiết kiệm sai chỗ.
- Đủ sáng lối đi: đèn ngủ hành lang, công tắc dễ với — vừa đỡ mỏi mắt vừa giảm rủi ro vấp ngã ban đêm.
- Kính đúng độ, đo tử tế: kính lão mua vội ven đường hiếm khi khớp cả hai mắt; nên đo mắt tại cơ sở uy tín và thay kính khi độ thay đổi.
- Chống chói khi ra nắng: kính râm và mũ rộng vành giúp mắt dễ chịu và che chắn cho mắt trước nắng gắt.
- Chớp mắt và nghỉ mắt: khi xem tivi, điện thoại lâu, thỉnh thoảng nhìn xa và chớp mắt chậm vài lần — mẹo trong bài mỏi mắt, khô mắt vì màn hình áp dụng tốt cho mọi lứa tuổi.
Nuôi mắt từ mâm cơm
Đôi mắt cũng “ăn” cùng bạn mỗi ngày. Rau lá xanh đậm mang lutein và zeaxanthin — hai sắc tố quen mặt ở vùng trung tâm võng mạc; củ quả màu cam vàng như cà rốt, bí đỏ, đu đủ góp beta-carotene; cá mang chất béo tốt; các loại hạt thêm vitamin E. Không cần món cầu kỳ — một mâm cơm Việt đủ rau lá xanh, thêm rau củ nhiều màu sắc và cá vài bữa mỗi tuần đã là chế độ thân thiện với đôi mắt. Uống đủ nước cũng giúp đỡ khô mắt hơn.
Khám mắt định kỳ: mỗi năm một lần
Từ tuổi 50, nên khám mắt mỗi năm một lần kể cả khi thấy vẫn nhìn ổn, vì nhiều thay đổi ở mắt tiến triển chậm và không đau — đến khi tự nhận ra thì đã muộn hơn mức cần thiết. Đi khám sớm hơn lịch nếu thấy: nhìn mờ đột ngột, thấy chớp sáng hay “ruồi bay” dày đặc bất thường, nhìn hình méo mó, hoặc đau nhức mắt. Đôi mắt đã nhìn giúp bạn cả cuộc đời — mỗi năm dành cho nó một buổi khám là cách cảm ơn thiết thực nhất.