Vai áo lấm tấm vảy trắng, đầu ngứa râm ran giữa buổi họp — chuyện nhỏ nhưng đủ khiến người ta mất tự nhiên cả ngày. Gàu và ngứa da đầu phổ biến tới mức nhiều người mặc định là do "nóng trong" rồi tự tìm đủ cách. Thực tế nguyên nhân đa dạng hơn thế, và phần lớn có thể cải thiện bằng những điều chỉnh trong nếp sinh hoạt hằng ngày.
Vì sao da đầu có gàu
Da đầu là vùng da có nhiều tuyến dầu. Trên đó luôn tồn tại một loại nấm men vô hại với hầu hết mọi người. Khi lượng dầu tăng hoặc hàng rào bảo vệ da suy yếu, sự cân bằng này bị xáo trộn, tế bào chết bong nhanh hơn bình thường và kết thành vảy nhìn thấy được. Các yếu tố hay đi kèm gồm thời tiết hanh khô hoặc ẩm nóng, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, gội quá thường xuyên hoặc quá thưa, và dùng sản phẩm tạo kiểu tích tụ lâu ngày trên da đầu.
Những thói quen nên xem lại
- Nhiệt độ nước: nước quá nóng làm mất lớp dầu bảo vệ, da đầu khô rồi tiết dầu bù nhiều hơn. Nước ấm vừa là đủ.
- Xả chưa kỹ: dầu gội hay dầu xả còn sót lại là nguyên nhân ngứa rất hay bị bỏ qua. Nên xả thêm một lượt nữa so với thói quen.
- Gãi bằng móng tay: làm xước da đầu và khiến vòng ngứa lặp lại. Dùng đầu ngón tay massage nhẹ khi gội.
- Đi ngủ khi tóc còn ẩm: tạo môi trường ẩm kéo dài suốt đêm, dễ gây bết và ngứa.
- Máy sấy nóng và mũ bảo hiểm bí: sấy ở mức mát vừa, và giặt lót mũ bảo hiểm định kỳ.
Nếp sinh hoạt phía sau da đầu
Da đầu phản ứng khá nhạy với căng thẳng và thiếu ngủ — nhiều người nhận ra gàu nặng lên đúng vào mùa cao điểm công việc. Vì vậy, những điều tưởng không liên quan lại giúp ích: ngủ đủ và đều giờ như bài giấc ngủ chất lượng gợi ý, có khoảng nghỉ trong ngày để giữ tinh thần cân bằng, và ăn uống đủ chất. Về dinh dưỡng, kẽm, sắt, đạm và nhóm vitamin B đều góp phần cho da và tóc; bài tóc yếu, tóc rụng nhìn từ dinh dưỡng có bàn kỹ hơn phần này. Uống đủ nước và hạn chế đồ ngọt, đồ chiên rán nhiều dầu cũng là điều nhiều người thấy có ích cho làn da nói chung, như trong bài chăm da từ bên trong.
Khi nào nên đi khám
Gàu thông thường có thể cải thiện sau vài tuần điều chỉnh cách gội và nếp sinh hoạt. Nhưng có những dấu hiệu không nên tự xoay xở ở nhà: da đầu đỏ thành mảng rõ, vảy dày và dính, chảy dịch hoặc có mùi, ngứa dữ dội làm mất ngủ, tóc rụng thành đám hoặc có vùng trống. Trẻ nhỏ có vảy trên da đầu cũng nên được bác sĩ nhìn qua thay vì tự dùng sản phẩm của người lớn. Bác sĩ da liễu sẽ phân biệt được giữa gàu thông thường và các tình trạng da khác cần theo dõi riêng — đó là việc của chuyên môn, không phải của kinh nghiệm truyền miệng.